Astigmat (korneanın veya göz içi lensin tam yuvarlak değil oval şekilli olması durumu) teşhisi konulan kişiler, özel olarak tasarlanmış kontakt lensleri güvenle kullanabilir. Geçmiş yıllarda astigmat düzeltimi için sadece gözlük veya sert lensler birer seçenekken, günümüzde gelişen optik teknolojisi sayesinde yumuşak lenslerle de yüksek netlikte görüş elde edilmektedir. Gözün ön tabakasındaki bu şekil bozukluğu, ışığın retinada (gözün arka kısmındaki sinir tabakası) birden fazla noktaya odaklanmasına yol açarak bulanık, gölgeli görmeye ve gece ışıklarda dağılmaya neden olur. Doğru ölçümlerle reçete edilen astigmatlı lensler, bu odaklanma problemini düzelterek gün boyu net bir görüş sağlar.
Astigmatlı Gözler İçin Lens Çeşitleri Nelerdir?
Astigmatı düzeltmek için üretilen lenslere genel olarak "torik lens" adı verilir. Standart miyop veya hipermetrop lensleri küresel (sferik) bir yapıya sahipken, torik lensler farklı meridyenlerde farklı kırma güçleri barındırır. Bu asimetrik tasarım, gözdeki ovalleşmeyi dengeleyerek ışığın retinada tek bir noktada toplanmasını sağlar.
Torik lenslerin en önemli özelliği, göz kırpma hareketi sırasında gözde dönmemesi için özel bir denge sistemine sahip olmasıdır. Lensin alt kısmı genellikle mikro düzeyde daha kalındır veya özel bir ağırlık dağılımı içerir. Yerçekiminden faydalanan bu tasarım sayesinde lens, göz yüzeyinde doğru açıda sabit kalır. 0.75 ve üzeri astigmat derecelerinde genellikle torik lensler reçete edilirken, 0.50 gibi çok düşük astigmatlarda hekimler bazen sadece sferik eşdeğer hesaplamasıyla standart lens önerebilir. Astigmat derecesi ve göz yapısına göre tercih edilebilecek temel lens tipleri şunlardır:
- Yumuşak Torik Lensler: Günlük hayatta en sık tercih edilen, yüksek su içeriğine sahip ve konforlu lenslerdir. Hafif ve orta derece astigmatlarda yüksek başarı sağlar.
- Sert Gaz Geçirgen Lensler (RGP): Korneanın şeklini almayan, kendi formunu koruyan yapısıyla özellikle yüksek astigmat veya keratokonus (korneanın konileşerek incelmesi) durumlarında tercih edilir.
- Hibrit Lensler: Merkezi sert, kenarları yumuşak materyalden üretilir. Sert lensin yüksek netliği ile yumuşak lensin kullanım konforunu birleştirir.
Torik Lens Reçetesi ve Gözlük Reçetesi Arasındaki Farklar
Gözlük reçetenizdeki değerler ile kontakt lens reçetenizdeki değerler birbiriyle tamamen aynı değildir. Gözlük camı gözden yaklaşık 12-14 milimetre uzakta dururken, kontakt lens doğrudan kornea yüzeyine temas eder. Bu mesafe farkı, özellikle 4.00 diyoptri ve üzerindeki numaralarda kırma gücünün yeniden hesaplanmasını gerektirir.
Astigmatlı bir lens reçetesinde üç temel değer bulunur:
- Sferik (SPH): Miyop (uzağı görememe) veya hipermetrop (yakını görememe) derecesini belirtir.
- Silindirik (CYL): Astigmatın derecesini gösteren değerdir. Genellikle 0.75 ve katları şeklinde (0.75, 1.25, 1.75, 2.25) ilerler.
- Aks (AXIS): Astigmatın gözdeki açısını 0 ile 180 derece arasında ifade eder. Torik lensin gözde hangi açıda durması gerektiğini belirler ve net görüş için en kritik değerdir.
Gözlük reçetenizle doğrudan lens satın almak, yanlış odaklanma ve bulanık görme sorunlarına yol açar. Göz hekiminiz, bu kırma kusurlarının yanı sıra kornea çapınızı (DIA) ve temel eğrinizi (BC) ölçerek gözünüze fiziksel olarak tam oturan lensi belirler.
Günlük ve Aylık Astigmat Lens Karşılaştırması
Kullanım alışkanlıklarınıza, bütçenize ve göz yapınıza göre günlük kullan-at veya aylık değişimli torik lensler arasından seçim yapabilirsiniz. Her iki kullanım tipinin de kendine özgü avantajları bulunur.
| Özellik | Günlük Torik Lensler | Aylık Torik Lensler |
|---|---|---|
| Kullanım Şekli | Sabah takılır, gün sonunda çöpe atılır. | 30 gün boyunca her gece solüsyonda temizlenir. |
| Hijyen | Her gün yeni ve steril bir lens takıldığı için enfeksiyon riski en düşüktür. | Düzenli solüsyon bakımı ve protein temizliği gerektirir. |
| Maliyet | Birim maliyeti daha yüksektir. | Uzun vadede daha ekonomik bir seçenektir. |
| Uygunluk | Spor yaparken, seyahatte veya haftada 1-2 gün lens kullananlar için idealdir. | Haftanın her günü düzenli olarak lens kullanan kişiler için uygundur. |
Günde 8 saatten fazla bilgisayar veya telefon ekranına bakan kişilerde göz kırpma sayısı normalin üçte birine düştüğü için göz kuruluğu yaşanabilir. Bu durumda, korneaya daha fazla oksijen ileten silikon hidrojel materyalli lensler tercih edilmelidir.
Astigmat Lens Kullanımında Karşılaşılan Sorunlar
Torik lens kullanımına başlandığında ilk birkaç gün hafif bir adaptasyon süreci yaşanır. Göz kırptıkça lensin doğru açıya yerleşmesi saniyeler alabilir ve bu sırada anlık bulanıklıklar hissedilebilir. Bu durum normal kabul edilir ve lens gözyaşı filmiyle bütünleştikçe azalır.
Eğer lens gözünüzde sürekli dönüyor ve görüşünüz sık sık bulanıklaşıyorsa, lensin temel eğrisi (BC) gözünüze uygun olmayabilir. Çok sıkı bir lens gözü sıkarak oksijen akışını engellerken, çok gevşek bir lens göz kırpma hareketiyle aşırı hareket ederek aks değerinin kaymasına neden olur. Lens kullanımında hijyen kurallarına uymak büyük önem taşır. Lensler kesinlikle musluk suyuyla temas etmemeli ve lens kapları her 3 ayda bir yenilenmelidir. Batma hissi, kızarıklık, ışığa karşı aşırı hassasiyet veya geçmeyen bulanık görme durumlarında lens kullanımına derhal ara verilmelidir.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Kesin tanı ve tedavi için göz hekiminize danışın.