Aylık Lens Bakımının Önemi ve Temel Kurallar
Şimdi, sabah kalkıyorsun ve o küçücük şeffaf silikon parçalarını gözüne yerleştiriyorsun, düşünsene. Aslında olay sadece etrafı net görmek değil, göz sağlığı ve lens kullanımı arasındaki o hassas dengeyi koruyabilmek. Yani aylık lens bakımı dediğimiz şey öyle aman aman es geçilecek bir detay değil. Benim de başıma geldi zamanında. Aceleyle evden çıkarken ellerimi yarım yamalak yıkayıp lensi takmıştım. Bütün gün gözümde bir batma, bir kızarıklık sorma gitsin. İşin aslı şu ki, o eller sabunla iyice yıkanıp havluyla tamamen kurulanmadan o lense kesinlikle dokunulmayacak. Kontakt lens temizliği aslında lavaboda, ellerimizi yıkadığımız o ilk anda başlıyor, değil mi?
Akşam eve yorgun argın geldin diyelim. Lensi gözünden çıkardın, avucunun içine koydun. Bak şöyle, tam da o an doğru lens temizleme yöntemleri devreye giriyor. Üzerine biraz lens temizleme solüsyonu damlatıp parmağının ucuyla hafifçe ovalaman lazım. Yani öylece suya atar gibi kaba bırakmak yok, o gün boyu biriken proteinlerin ve tozların fiziksel olarak temizlenmesi gerekiyor. Bu arada lens solüsyonu seçimi de bayağı mühim bir konu. Belki eczanedeki en ucuzunu almak cazip geliyor olabilir ama göz doktorunun önerdiği, gözyaşı yapına uygun markadan şaşmamak en iyisi.
Peki aylık lens nasıl saklanır hiç düşündün mü? O lensleri her gece yatırdığın yatağın, yani lens kabının tertemiz olması lazım. Eski suyu döküp yenisini koymak şart, dünkü suyun üzerine taze solüsyon eklemek çok sık yapılan bir hata. Bir de şu meşhur soru var aklımızda dolanan: lens kabı ne zaman değiştirilir? Ben eskiden aylarca aynı kabı kullanırdım, meğer altı üstü plastik dediğimiz o kaplar zamanla görünmez bir bakteri yuvası oluyormuş. Aylık lens kullanım süresi dolduğunda, yani o 30 günlük macera bittiğinde lensi çöpe atarken kabı da yenilemek en temizi aslında.
Bazen koltukta televizyon karşısında içi geçiyor insanın. Ya da "aman bir geceden bir şey olmaz" diyorsun. Ama lensle uyumanın zararları gerçekten sandığından çok daha can sıkıcı. Göz korneası dışarıdan oksijen alarak besleniyor, yani lensle uyuduğunda gözün bildiğin havasız kalıp boğuluyor o plastiğin altında.
Göz doktorum bir keresinde "Lensi gözünde unutup uyumak, başına naylon poşet geçirip uyumaya benzer" demişti.
Bu lafı duyduğumdan beri o hatayı hiç yapmadım. Yorucu bir günün ardından o lensleri çıkarmak bazen dünyanın en zor işi gibi gelse de, gözlerimizin kıymetini bilmemiz lazım, yedeği yok maalesef.
Doğru Lens Solüsyonu Seçimi ve Temizleme Adımları
Şimdi, eczaneye ya da optikçiye gittiğinde raflarda sıra sıra dizilmiş o şişeleri görüyorsun değil mi? Kafan karışıyor olabilir, çok normal. İşin aslı şu ki, doğru lens solüsyonu seçimi sandığından çok daha kritik bir mesele. Piyasada çok amaçlı solüsyonlar var, bir de peroksit bazlı olanlar var. Yani şu demek; çok amaçlı olanlar tek şişeyle hem temizleyip hem de nemlendirirken, peroksit olanlar biraz daha derin temizlik yapıyor ama gözüne doğrudan temas ettirirsen felaket yakar. Benim de başıma geldi bir kere, o acıyı gerçekten tarif edemem! Eğer ekstra hassas gözlerin yoksa çok amaçlı olanlar genelde işini fazlasıyla görür. Belki de bu yüzden aylık lens bakımı yaparken en çok bu pratik şişelere elimiz gidiyor. Zaten aylık lens kullanım süresi boyunca o lensin formunu koruması tamamen bu sıvıların marifeti.
Bak şöyle bir durum var, lensi gözünden çıkardıktan sonra sadece suyun içine atar gibi solüsyona bırakmak yetmiyor. Avuç içi ovalama tekniği diye bir şey var. Lensi tertemiz avucuna koyuyorsun, üzerine birkaç damla lens temizleme solüsyonu damlatıp serçe parmağınla hafifçe, hani bir bebeğin cildini sever gibi ovalıyorsun. Bu sayede gün boyu üzerinde biriken o protein kalıntıları falan uçup gidiyor. Kontakt lens temizliği yaparken en sık yapılan hata nedir biliyor musun? Musluk suyu kullanmak! Düşünsene, o suyun içindeki görünmez mikroplar, kireç ve klor doğrudan gözüne yerleşiyor. Asla ama asla lensini musluk suyuyla durulama. Doğru lens temizleme yöntemleri arasında çeşme suyunun yeri kesinlikle yok, sadece kendi özel sıvısını kullanacaksın.
Temizlik bittikten sonra sıra geliyor o minik kutulara. Peki aylık lens nasıl saklanır hiç düşündün mü? Temizlediğin lensi kabına koyup üzerini tamamen solüsyonla örtmen lazım. Yani lens orada adeta yüzmeli, kenarları açıkta kalıp kurumamalı. Bazen yorgunluktan falan lensi çıkarmadan uyuyakalıyoruz ya, aslında çok tehlikeli. Lensle uyumanın zararları saymakla bitmez, gözün bütün gece oksijensiz kalıyor ve sabah kalktığında o lens gözüne adeta zamk gibi yapışmış oluyor.
Unutma, gözümüz de tıpkı bizim gibi nefes almak zorunda.Bu yüzden göz sağlığı ve lens kullanımı ayrılmaz bir ikili, birini ihmal edersen diğeri anında isyan ediyor. Ha bir de o plastik kaplar meselesi var. Lens kabı ne zaman değiştirilir diye soran çok oluyor. Ben genelde her yeni solüsyon şişesi açtığımda eski kabı acımadan çöpe atıyorum. Üç ayda bir falan mutlaka yenilemek lazım aslında. Yoksa o kabın dibinde sinsi sinsi biriken bakteriler bütün o temizlik çabanı boşa çıkarır.
Lens Kabı Temizliği ve İdeal Saklama Koşulları
Şimdi, aylık lens bakımı dediğimiz olay sadece lensi gözümüze takarken dikkat etmekten ibaret değil. Peki, bu küçücük şeffaf şeyleri gözümüzden çıkardığımızda ne yapacağız, aylık lens nasıl saklanır hiç düşündün mü? İşin aslı şu ki, çoğumuz o lens kabını alıp lavabonun kenarına, yani banyoya bırakıyoruz. Yıllar önce ben de tam olarak böyle yapıyordum, hatta bir keresinde lensim banyodaki buhardan dolayı resmen şekil değiştirmişti. Düşünsene, sıcacık bir duş alıyorsun ve o nemli ortam bakteriler için tam bir tatil köyüne dönüşüyor. Yani banyo, lens saklamak için aslında en kötü yerlerden biri.
Bak şöyle bir durum var, kontakt lens temizliği sadece lensi avucunda ovalamakla bitmiyor. O lens kabının içi de her gün temizlenmeli. Çoğu insan üşenip eski suyun üzerine biraz daha lens temizleme solüsyonu ekleyip idare ediyor ama bu çok tehlikeli. Doğru lens temizleme yöntemleri arasında en kritik adım, kabın içindeki eski sıvıyı tamamen döküp, kabı yeni solüsyonla çalkalamak ve ters çevirip kurumaya bırakmaktır. Belki zor geliyor, anlıyorum ama taze sıvı kullanmak gerçekten şart. Bu arada lens solüsyonu seçimi de çok önemli, yani öyle indirimde diye rastgele aldığın bir şey yerine göz tipine uygun, protein birikintilerini çözen bir sıvı kullanmalısın. Protein birikintisi derken, yani lensin üzerinde gün boyu biriken gözyaşı artıkları ve minik tozlar demek istiyorum, hani gözlük camının zamanla buğulanıp lekelenmesi gibi düşün.
Peki lens kabı ne zaman değiştirilir? Genelde o solüsyon şişesi bittiğinde, ki bu da ortalama bir aya falan denk gelir, o eski kabı acımadan direkt çöpe atmalısın. Yeni şişeyle gelen yepyeni kabı kullanmak, göz sağlığı ve lens kullanımı arasındaki o hassas dengeyi korumanın en kolay yolu aslında.
Unutma, o minik plastik kaplar zamanla gözle göremediğimiz mikropların yuvası haline gelir.
Bazen çok yorgun oluyoruz, lensi çıkarmadan kanepede sızıp kalıyoruz ya hani? Aman diyeyim. Lensle uyumanın zararları saymakla bitmez, gözün gece boyunca oksijensiz kalır ve sabah kıpkırmızı, kurumuş gözlerle uyanırsın. Zaten aylık lens kullanım süresi dediğimiz o 30 günlük zaman dilimi, lensin sadece uyanıkken gözünde kalması şartıyla geçerli. Gözlerini gerçekten seviyorsan, gece yatmadan önce o lensleri çıkarıp tertemiz, kuru ve serin bir odada, kendi özel kabında dinlenmeye bırakmalısın.
Aylık Lens Kullanımında Sık Yapılan Hatalar
Gözümüzde lens varken koltukta uyuyakalmak... İtiraf edeyim, üniversite yıllarımda benim de başıma geldi. Sabaha karşı gözlerimde sanki kum taneleri varmış gibi uyanmıştım. Düşünsene, bütün gün o lensler gözünde, üstüne bir de gece boyunca hava almasını engelliyorsun. Aslında lensle uyumanın zararları saymakla bitmez. Gözümüzün en dış tabakası olan kornea nefes almak zorunda, yani dışarıdan oksijene ihtiyacı var. Sen o lensi çıkarmadığında, gözünü havasız bir odaya kilitlemiş gibi oluyorsun. Bu da kornea enfeksiyonu dediğimiz, yani gözün o şeffaf cam gibi olan kısmının iltihaplanıp ciddi görme kayıplarına yol açabilen durumlara zemin hazırlıyor. Değer mi sence beş dakika üşenmeye?
Şimdi, bir diğer klasik hataya gelelim. Gece lensi çıkardın, kaba koyacaksın ama o da ne, solüsyon bitmiş ya da sadece dibinde kalmış. Eski solüsyonun üstüne yenisini ekleyip idare etmek sence ne kadar mantıklı? Bak şöyle düşün, bulaşık suyunu günlerce değiştirmeden aynı suda tabak yıkamak gibi bir şey bu. Kontakt lens temizliği gerçekten şakaya gelmez. Eski suyu tekrar kullanmak, bakterilere "gelin burada parti yapın" demek aslında. Bu yüzden her seferinde taze lens temizleme solüsyonu kullanmak şart. Zaten doğru lens temizleme yöntemleri arasında en kritik olanı budur. Ha bir de lens solüsyonu seçimi yaparken ucuzuna kaçmamak, göz doktorunun önerdiği markalara sadık kalmak gerekiyor değil mi?
Bazen de takvime bakmayı unutuyoruz. "Ya daha dün açtım sanki" diyerek o otuz günlük süreyi kırk beş güne, hatta iki aya çıkaranları biliyorum. İşin aslı şu ki, aylık lens kullanım süresi dolduğunda o lensin yapısı bozulmaya başlıyor. Üzerinde gözle göremediğimiz protein birikintileri oluşuyor. Yani lensin gözenekleri tıkanıyor, lens resmen boğuluyor. Göz sağlığı ve lens kullanımı yan yana geldiğinde, takvime harfiyen uymak zorundayız. Ay bitti mi, çöpe gidecek, bu kadar basit. Kendi gözünü riske atmak, belki de kalıcı bir hasara yol açmak hiç akıl kârı değil.
Gözlerim neden sürekli kızarıyor diye soruyorsan, belki de cevap masanın üzerinde duran o eski lens kabındadır.
Hiç düşündün mü, o plastik kapları ne kadar sürede bir yeniliyorsun? Aylık lens bakımı sadece lensin kendisiyle bitmiyor ki. Aylık lens nasıl saklanır diye araştırdığında ilk karşına çıkan şey hijyendir. Ama biz genelde lensi tertemiz yapıp, aylardır aynı duran, içi bakteri yuvasına dönmüş kaba koyuyoruz. Peki lens kabı ne zaman değiştirilir? Uzmanlar her ay, en kötü ihtimalle üç ayda bir o kabı çöpe atmamız gerektiğini söylüyor. Yani yeni solüsyon aldığında kutunun içinden çıkan o taptaze kabı kullanmaya başlamak, eskiyi de hiç acımadan fırlatıp atmak en güzeli.
Sağlıklı Gözler İçin Lens Bakım Rutininizi Koruyun
Şimdi, buraya kadar bir sürü şeyden bahsettik, değil mi? İşin aslı şu ki, aylık lens bakımı göz korkutucu gibi görünse de aslında sabah yüzümüzü yıkamak ya da diş fırçalamak kadar basit bir alışkanlık. Yani, o doğru lens temizleme yöntemleri dediğimiz adımlar zamanla el alışkanlığına dönüşüyor ve bir süre sonra hiç düşünmeden yapmaya başlıyorsun.
Benim de başıma geldi zamanında, yalan yok. Bir gece çok yorgundum, "aman bir kereden ne olacak" deyip lensleri çıkarmadan uyuyuvermiştim. Ertesi sabah gözlerimi açtığımda sanki göz kapaklarımın içine bir avuç kum dökmüşler gibiydi! Düşünsene, o an lensle uyumanın zararları kafama nasıl fena dank etti anlatamam. O günden beri aylık lens nasıl saklanır, akşamları o minik kutuya özenle nasıl yerleştirilir hiçbir adımı atlamıyorum. Zaten kaliteli bir lens temizleme solüsyonu ile lensi avucunda hafifçe ovalayıp kutuya bırakmak topu topu bir dakikanı alıyor.
Bak şöyle düşün, o solüsyon senin lensinin günlük banyosu aslında. Bu yüzden lens solüsyonu seçimi yaparken gözyaşı yapına en iyi geleni bulman şart. Sadece solüsyon da yetmiyor tabii, o kutuların da bir ömrü var. O minik plastik kabın dibinde zamanla gözle göremediğimiz neler birikiyor hiç düşündün mü? Bazen bana soruyorlar lens kabı ne zaman değiştirilir diye. Cevap çok net, her yeni solüsyon şişesine geçtiğinde o eski kabı çöpe at gitsin, hiç acıma. Yoksa kontakt lens temizliği için yaptığın onca çaba, o eski kabın dibindeki bakteriler yüzünden tamamen boşa gider.
Ya da belki bazen "bu ay çok takmadım, gözümde bir hafta daha kalsın" diye düşünüyorsun içinden. Yapma. O aylık lens kullanım süresi kutunun üzerine öylesine kafadan uydurulup yazılmış bir şey değil. Süre dolduğunda lensin materyal yapısı bozulmaya başlıyor, yani o gözünün nefes almasını sağlayan görünmez delikler tıkanıyor gibi düşün.
Gözlerin senin dünyaya açılan pencerelerin, onlara hak ettikleri gibi iyi bakman lazım.
İş göz sağlığı ve lens kullanımı olunca konu gerçekten şakaya gelmiyor. Sen günlük rutinini güzelce oturt, temizliğine dikkat et ama en önemlisi o göz doktoru randevularını asla erteleme. Yılda bir kez bile olsa gidip "doktor bey, gözlerim ne durumda" diye sormak, ileride yaşayacağın can sıkıcı bir sorunu daha başlamadan çözebilir. Temiz lensler ve pırıl pırıl bakan gözlerle hayat çok daha net, çok daha güzel.
