Medula Optik Provizyon Sistemi: Optisyen Rehberi 2026

Medula Optik Provizyon Sistemi, SGK'nın gözlük ve lens reçetelerini dijital ortamda karşıladığı sistemdir. Vatandaş tarafında konu basittir: reçeteyi al, anlaşmalı optiğe git. Optisyen tarafında ise durum farklıdır — çünkü her reçete, kaçırıldığında geri dönüşü olmayan bir dizi süre, miat ve belge kuralına tabidir.

Bir reçetenin karşılanmaması, mağazanın o gözlüğü zaten yapmış ve teslim etmiş olması nedeniyle doğrudan zarar demektir. Bu rehber, Medula optik akışını optisyenin bakış açısıyla, hata çıkan noktalara odaklanarak ele alıyor.

Önemli not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Sağlık Uygulama Tebliği (SUT), ekleri ve SGK sözleşme metinleri düzenli olarak güncellenir. Aşağıdaki kural ve sürelerin uygulanabilirliğini her zaman yürürlükteki SUT metni ve SGK duyuruları üzerinden teyit ediniz.

Medula optik akışında hataların çoğu, tek bir kaydın süresinin kaçırılmasından doğar.

1. Sistem Nasıl Kurgulanmış?

Zincirin dört halkası var ve her halkanın kendi kuralı var:

1. Hekim reçeteyi düzenler. Gözlük cam ve çerçevesinde işlem, göz sağlığı ve hastalıkları uzman hekimleri ile bu dalda ihtisas yapan asistan hekimler tarafından düzenlenen reçete/e-reçeteye dayanılarak yapılır.
2. Hasta optisyenlik müessesesine müracaat eder. Bu müracaatın belirli bir süre içinde yapılması gerekir.
3. Müessese kaydı Medula'ya işler. Bu da ayrı bir süreye tabidir.
4. SGK bedeli müesseseye öder. Ödeme, SUT eki EK-3/D Görmeye Yardımcı Tıbbi Malzemeler Listesi'ndeki bedelleri aşmamak üzere yapılır.

Her halkada bir süre veya şart var. Zincirin herhangi bir yerinde kopma olursa, ödeme yapılmaz.

Kritik ön koşul: Reçete edilen görmeye yardımcı tıbbi malzemeler yalnızca SGK ile sözleşmeli optisyenlik müesseselerinden temin edilebilir. Sözleşmeniz yoksa ya da sözleşme ücretini süresinde yatırmadığınız için Medula'nız pasife alınmışsa, reçete karşılayamazsınız. Sözleşme süreci için optik mağaza açma rehberimize bakabilirsiniz.

2. Süre Kuralları: En Pahalı Hatalar Burada

Sahada en çok para kaybettiren konu sürelerdir. Üç ayrı süre birbirine karıştırılmamalı.

Süresi içinde yapılmayan hasta müracaatlarına ve sistem kayıtlarına ilişkin bedeller Kurumca karşılanmaz.

Bunun pratik anlamı

• Elinize gelen her reçetede ilk bakacağınız şey düzenlenme tarihidir. 10 iş gününü aşmışsa, gözlüğü yapmadan önce müşteriye durumu açıklamanız gerekir; aksi hâlde bedeli siz üstlenirsiniz.
• Reçeteyi kabul ettiniz diye iş bitmez. Sisteme kaydı da süresinde tamamlanmalıdır. Yoğun dönemde "sonra girerim" denen reçeteler, kesintilerin en büyük kalemidir.
• "İş günü" ifadesi önemlidir: hafta sonu ve resmî tatiller sayılmaz. Ancak bu, süreyi rahatlatan değil, takibi zorlaştıran bir ayrıntıdır.

Otomasyon notu: Bu üç sürenin manuel takibi ölçek büyüdükçe imkânsızlaşır. Reçete tarihine göre kalan gün sayısını satış ekranında gösteren ve kayıt süresi dolmak üzere olan reçeteleri listeleyen bir sistem, doğrudan kesinti önler.

3. Miat Kontrolü: Hakkı Dolmamış Müşteri

Bir müşterinin gözlük hakkının dolup dolmadığını satıştan önce doğrulamak, ikinci büyük hata kaynağını ortadan kaldırır.

SUT'ta yer alan miat süreleri:

Ayrıca dikkat edilecek iki nokta:

• Kontakt lens kullanan hastaların ayrıca gözlük cam ve çerçeve bedelleri Kurumca karşılanmaz. (Konjenital katarakt nedeniyle opere olmuş afak olgular hariç.) Müşteri "hem lens hem gözlük alayım" dediğinde bu kuralı hatırlatmak gerekir.
• Acil polikliniklerinde yazılan gözlük cam ve çerçeve reçetelerinin bedelleri karşılanmaz.

Nitelikli görmeye yardımcı tıbbi malzemeler ise ayrı bir kategoridir: bunlar için göz hastalıkları uzman hekiminin yer aldığı sağlık kurulu raporu/e-rapor aranır ve raporda ürünün niteliği açıkça belirtilmiş olmalıdır.

4. Fark Ücreti ve Katılım Payı: İkisi Aynı Şey Değil

Bu iki kavramın karıştırılması hem müşteri şikâyeti hem denetim riski üretir.

Fark ücreti

Sözleşmeli optisyenlik müesseseleri, kişinin talep ettiği görmeye yardımcı malzemenin bedeli ile Kurumca ödenen bedel arasında oluşacak farkı kişiden talep edebilir. Bu fark ücreti, ilave ücret olarak değerlendirilmez.

Yani müşteri EK-3/D listesindeki bedelin üzerinde bir çerçeve ya da cam istiyorsa, aradaki farkı ödemesi mevzuata uygundur.

Katılım payı

Görmeye yardımcı tıbbi malzemelerde katılım payı, emeklilerin aylıklarından kesilir. Diğer kişiler için ise sözleşmeli optisyenlik müessesesi tarafından kişiden tahsil edilir.

Sahada ne yapılmalı?

Müşteriye satış öncesi şu üç rakam ayrı ayrı ve açık şekilde söylenmelidir:

1. SGK'nın karşıladığı tutar
2. Katılım payı (varsa, kimden tahsil edileceği)
3. Fark ücreti (seçilen ürüne göre)

Bunu yazılı olarak veren mağazalar, hem şikâyet oranını düşürür hem denetimde belge sunabilir. Satış fişi/faturasında cam ve çerçeve fark bedellerinin ayrı ayrı gösterilmesi, birçok kurum ödemesinde de aranan bir husustur.

SGK payı, katılım payı ve fark ücretinin satış öncesi ayrıştırılması, en yaygın müşteri anlaşmazlığını ortadan kaldırır.

5. EK-3/D Listesi ve Dolaşan Yanlış Rakamlar

SGK'nın gözlük cam ve çerçevesi için ödediği bedeller, SUT eki EK-3/D Görmeye Yardımcı Tıbbi Malzemeler Listesi'nde tanımlıdır. Ödeme, bu listedeki fiyatları aşmamak üzere yapılır.

Burada sektöre özgü bir sorun var: her yıl başında basında ve sosyal medyada resmî mevzuatta karşılığı olmayan rakamlar dolaşıma giriyor. Ocak 2026'da da benzer bir durum yaşandı; sektör basınında, ortalıkta dolaşan bazı cam ve çerçeve tutarlarının Resmî Gazete'de yayımlanan SUT metinlerinde ve eklerinde doğrudan bir karşılığının bulunmadığı belirtildi.

Kural basit: Ödeme bedeli konusunda tek geçerli kaynak, Resmî Gazete'de yayımlanan SUT ve ekleridir. Müşteriye rakam söylerken haber sitesi değil, güncel EK-3/D listesi esas alınmalıdır. Yanlış rakam söylemek, sonradan farkı mağazanın üstlenmesiyle sonuçlanır.

6. Medula ve ÜTS Arasındaki Kritik Ayrım

Optik mağazalarında stok–ÜTS uyumsuzluğunun bir numaralı sebebi bu ayrımın bilinmemesidir:

İki yönlü hata mümkündür:

• Serbest satışta bildirim unutulur → satılan ürün ÜTS'de stokta görünmeye devam eder, fark zamanla büyür.
• SGK satışında çift bildirim denenir → aynı ürün iki kez düşürülmeye çalışılır ve sistem hata verir.

İl Sağlık Müdürlüğü denetimlerinde artık fiziki stok ile ÜTS stoğunun uyumu kontrol edilmektedir. ÜTS tarafının ayrıntıları için Optisyen Alma Bildirimi ve ÜTS Stok Yönetimi Rehberi yazımız kapsamlı bir kaynak.

7. Teknik Altyapı: Statik IP ve Kullanıcı Yetkileri

Medula erişimi teknik olarak da şartlıdır ve bu şartlar açılışta sıkça atlanır:

• Statik IP: SGK sözleşme başvurusunda statik IP numarası istenir. İnternet servis sağlayıcınızdan bu talebi önceden başlatın; dinamik IP ile erişim sorunları yaşanır.
• Kullanıcı yetkileri: Medula kullanıcıları kişiye özeldir. İşten ayrılan personelin erişimi kaldırılmalı, yeni personele uygun yetki tanımlanmalıdır. Bu adım, personel çalışma belgesi iadesiyle birlikte yapılmalıdır; aksi hâlde sistemde fiilen çalışmayan bir kullanıcı aktif kalır.
• Sözleşme ücreti: Süresinde yatırılmaması hâlinde Medula sistemi pasife alınabilir. Yıllık yenileme tarihini takvime işleyin.

8. Kesinti Nedenleri: Kontrol Listesi

Dönem sonunda gelen kesintilerin büyük çoğunluğu şu on başlıktan çıkar:

1. Reçete tarihinden itibaren müracaat süresinin aşılması
2. Reçetenin sisteme kayıt süresinin aşılması
3. Miadı dolmamış hakkın kullanılmaya çalışılması
4. Reçeteyi düzenleyen hekimin yetki kapsamı dışında olması
5. Acil poliklinikten yazılmış gözlük reçetesinin karşılanması
6. Nitelikli malzemede sağlık kurulu raporunun eksik veya niteliği belirtilmemiş olması
7. Kontakt lens kullanan hastaya ayrıca gözlük cam/çerçeve bedeli talep edilmesi
8. Reçetedeki diyoptri ve cam nevi bilgileriyle faturadaki bilgilerin uyuşmaması
9. Karekod okutma/eşleştirme hatası
10. Sözleşme ücretinin yatırılmamış olması nedeniyle sistemin pasif olması

Her dönem icmalini kalem kalem inceleyip kesinti nedenlerini bu on başlık altında sınıflandırmak, hangi hatanın tekrarladığını üç ayda net gösterir.

İtiraz süreci

Kesintiye itiraz edecekseniz:

• Reçete/rapor aslı, sistem kayıt ekran görüntüsü ve fatura örneğini bir arada dosyalayın.
• İtiraz süresi ve usulü için bağlı bulunduğunuz Sosyal Güvenlik İl/Merkez Müdürlüğü ile iletişime geçin; süre kaçırıldığında itiraz hakkı düşer.
• Odanız, benzer kesintilerde toplu başvuru yapıyor olabilir; oda duyurularını takip edin.

En etkili itiraz, hiç yapılmayan itirazdır — yani hatanın kaynağında engellenmesi. Kesintilerin çoğu, satış anında verilmiş bir uyarıyla önlenebilir nitelikte.

Dönem icmalini kalem kalem incelemek, tekrarlayan kesinti kalıplarını üç ayda görünür kılar.

9. Günlük İş Akışı Şablonu

Kesintileri sistematik olarak azaltmak isteyen mağazalar için önerilen akış:

Reçete kabulünde

1. Reçete tarihini kontrol et → müracaat süresi içinde mi?
2. Reçeteyi düzenleyen hekim ve kurum uygun mu? (acil polikliniği değil mi?)
3. Hastanın müstahaklık sorgusunu yap
4. Miat sorgusu yap → hak dolmuş mu, erken yenileme şartı var mı?
5. Nitelikli malzemeyse rapor mevcut mu, nitelik belirtilmiş mi?

Satış anında 6. SGK payı / katılım payı / fark ücretini müşteriye ayrı ayrı açıkla 7. Ürün karekodunu okut 8. Reçete görüntüsünü müşteri kartına arşivle

Satış sonrası 9. Medula kaydını aynı gün tamamla (süreye bırakma) 10. Serbest satışsa ÜTS "tüketiciye verme" bildirimini doğrula 11. Teslim tarihini kaydet

Dönem sonunda 12. İcmali kalem kalem incele, kesintileri sınıflandır 13. Fiziki stok ile ÜTS stoğunu mutabık kıl

Bu on üç adımın çoğu, iyi yapılandırılmış bir yazılımda otomatik ya da tek tıkla gerçekleşir.

10. Bu Akışı Yazılıma Devretmek

Medula, ÜTS, stok ve fatura aynı satış anında kesişir. Bu dördünü ayrı ekranlarda takip etmek, mağaza büyüdükçe sürdürülemez hâle gelir — ve hatanın maliyeti doğrudan nakit kaybıdır.

Umaiz, Türkiye'deki optik mağazaları için geliştirilen bir optik mağaza yönetim yazılımı olarak SGK/Medula ve ÜTS entegrasyonunu satış akışının içine yerleştirir: reçete kaydı, süre ve miat uyarıları, karekod eşleştirmesi, serbest satışta otomatik ÜTS bildirimi ve dönemsel raporlama tek panelden yönetilir. Reçete fotoğraftan yapay zekayla okunur, veri giriş hatası azalır.

Mağazanız için uygunluğunu değerlendirmek üzere demo talep edebilir ya da yazılım seçim kriterleri rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Reçete kaç gün geçerli? Uygulamada belirleyici olan, reçete/rapor düzenlenme tarihinden itibaren hastanın optisyenlik müessesesine müracaat süresidir; SUT'ta bu süre 10 iş günü olarak tanımlanmıştır. Süresi içinde yapılmayan müracaatlara ilişkin bedeller karşılanmaz.

Reçeteyi kabul ettim ama sisteme geç girdim, ne olur? Süresinde kabul edilen reçetelerin sisteme kaydı için de ayrı bir süre vardır (nitelikli malzemelerde 30, diğer reçeteli malzemelerde 20 iş günü). Bu süre aşılırsa bedel karşılanmaz.

Müşteriden fark alabilir miyim? Evet. Kişinin talep ettiği malzeme bedeli ile Kurumca ödenen bedel arasındaki fark, sözleşmeli müessese tarafından kişiden talep edilebilir ve bu ilave ücret sayılmaz. Farkın satış öncesi açıkça bildirilmesi önerilir.

SGK'lı satışta ÜTS bildirimi yapmam gerekiyor mu? SGK reçetesiyle yapılan satışlarda karekod Medula üzerinden okutulur ve Medula–ÜTS entegre çalıştığı için ayrıca manuel "tüketiciye verme" bildirimi yapılmaz. Serbest satışta ise bu bildirimi müessesenin kendisi yapmalıdır.

Medula'm neden pasife düştü? En yaygın sebep, yıllık SGK sözleşme ücretinin süresinde yatırılmamış olmasıdır. Sözleşmeler 15 Aralık'a kadar fesih ihbarı yapılmazsa bir yıl uzar, ancak yeniden sözleşme ücreti ödenmesi gerekir.

Kontakt lens alan müşteriye gözlük de yazılabilir mi? Kontakt lens kullanan hastaların ayrıca gözlük cam ve çerçeve bedelleri Kurumca karşılanmaz; konjenital katarakt nedeniyle opere olmuş afak olgular istisnadır. Müşteriye bu durumu satış öncesi açıklamak gerekir.

Yasal Dayanaklar ve Kaynaklar

• Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliği (SUT), özellikle 3.3.3 "Görmeye yardımcı tıbbi malzemeler" ve 3.3.3.A "Gözlük cam ve çerçevesi" bölümleri
• SUT eki EK-3/D Görmeye Yardımcı Tıbbi Malzemeler Listesi
• SGK Görmeye Yardımcı Tıbbi Malzemelerin Teminine İlişkin Sözleşme ve ilgili yıllık duyurular
• TİTCK — Ürün Takip Sistemi (ÜTS) kılavuzları
• Optisyen-gözlükçüler odalarının SGK sözleşme ve Medula duyuruları

SUT ve ekleri sık güncellenir. Bu yazıdaki süre, miat ve uygulama bilgilerini işlem yapmadan önce yürürlükteki metin üzerinden teyit ediniz. Bu içerik hukuki veya mali danışmanlık yerine geçmez.