Kontakt lens bakım seti, lenslerin yüzeyinde biriken protein, lipid (yağ) ve çevresel kirleri arındırmak için kullanılan solüsyon ve saklama kabından oluşur. Günlük lens kullanımı sırasında gözyaşı sıvısındaki maddeler lens yüzeyine yapışarak görüş netliğini azaltır ve bakteri oluşumuna zemin hazırlar. Düzenli temizlik yapılmadığında kornea (gözün en dış saydam tabakası) enfeksiyonları riski artar. Standart bir bakım rutini, lensin kullanım ömrünü uzatırken göz yüzeyindeki tahrişleri engeller.
Lens Solüsyonu Çeşitleri ve Özellikleri
Piyasada farklı kimyasal içeriklere sahip iki ana lens solüsyonu tipi bulunur. Çok amaçlı solüsyonlar, tek bir şişe ile temizleme, durulama, dezenfekte etme ve saklama işlemlerini gerçekleştirir. Kullanım kolaylığı nedeniyle lens kullanıcılarının büyük çoğunluğu tarafından tercih edilir. Hidrojen peroksit bazlı solüsyonlar ise daha güçlü bir dezenfeksiyon sağlar ve koruyucu madde içermez. Hassas gözlere veya alerjik reaksiyonlara yatkın kişilere önerilir.
Hidrojen peroksit sistemlerinde, peroksitin nötralize (zararsız hale getirilmesi) edilmesi için özel bir lens kabı ve platin disk kullanılır. Nötralizasyon işlemi tamamlanmadan (genellikle 6 saat sürer) lensin göze takılması korneada ciddi yanıklara yol açar. Piyasada ayrıca sadece durulama amacıyla kullanılan salin (tuzlu su) solüsyonları da bulunur. Salin solüsyonları dezenfeksiyon yapmaz, sadece lensi göze takmadan önce üzerindeki kimyasalları arındırmak için kullanılır. Hangi solüsyonun kullanılacağı, göz yapısına ve kullanılan lensin materyaline göre belirlenmelidir.
| Solüsyon Tipi | Kullanım Amacı | Avantajları | Dikkat Edilmesi Gerekenler |
|---|---|---|---|
| Çok Amaçlı Solüsyon | Temizleme, durulama, saklama | Pratik ve hızlı kullanım | Koruyucu madde içerir, alerji yapabilir |
| Hidrojen Peroksit | Derinlemesine dezenfeksiyon | Koruyucu içermez, yüksek hijyen | En az 6 saat nötralizasyon süresi şarttır |
Adım Adım Kontakt Lens Temizliği
Lens temizliğinde mekanik sürtünme, solüsyonun kimyasal etkisi kadar kritik bir rol oynar. Doğru bir temizlik rutini, lens yüzeyindeki birikintilerin büyük bir kısmını uzaklaştırır. İşleme başlamadan önce ellerin yağsız ve kokusuz bir sabunla yıkanıp tüy bırakmayan bir havluyla kurulanması gerekir. Lensleri takmadan önce makyaj yapmamak, lens yüzeyine kozmetik partiküllerinin yapışmasını önler. Makyaj temizliğinden önce ise mutlaka lensler gözden çıkarılmalıdır.
- Lensi avuç içinize yerleştirin ve üzerine birkaç damla taze lens solüsyonu damlatın.
- İşaret parmağınızla lensin her iki yüzeyini hafifçe, dairesel hareketlerle 15-20 saniye boyunca ovalayın.
- Ovalama işlemi bittikten sonra lensi tekrar solüsyonla durulayarak çözülen kirleri uzaklaştırın.
- Temizlenmiş lensi, içi taze solüsyonla doldurulmuş lens kabına yerleştirin ve kapağını sıkıca kapatın.
- Dezenfeksiyon işleminin tamamlanması için lensleri solüsyonun prospektüsünde belirtilen süre boyunca (genellikle 4-6 saat) kapta bekletin.
Lens Bakımında Sık Yapılan Hatalar
Lens kullanımına bağlı göz enfeksiyonlarının büyük bir kısmı hatalı bakım alışkanlıklarından kaynaklanır. En yaygın hata, lensleri veya lens kabını musluk suyu ile temas ettirmektir. Musluk suyunda bulunan Akantamoeba (tatlı sularda yaşayan bir mikroorganizma), korneaya yerleşerek kalıcı görme kaybına neden olabilen şiddetli enfeksiyonlara yol açar. Lens solüsyonu yerine içme suyu, tükürük veya ev yapımı tuzlu su kullanmak dezenfeksiyon sağlamaz ve bakteri üremesini hızlandırır.
Bir diğer yaygın hata, lens kabındaki eski solüsyonun üzerine yeni solüsyon eklemektir. Üzerine ekleme adı verilen bu durum, solüsyonun dezenfekte etme gücünü sıfırlar. Lens kabındaki sıvı her kullanımda tamamen dökülmeli ve kap yeni solüsyonla doldurulmalıdır. Solüsyon kullanımında yapılan bir diğer hata ise lensleri solüsyon içinde haftalarca bekletip doğrudan göze takmaktır. Lensler kapta uzun süre beklediğinde solüsyonun koruyucu etkisi azalır. Lensler kullanılmasa bile kapalı kap içindeki solüsyon haftada bir kez yenilenmelidir. Solüsyon şişesinin ucu hiçbir yüzeye temas etmemeli ve şişe açıldıktan sonra genellikle 3 ay içinde tüketilmelidir.
Lens Kabı Temizliği ve Değişim Süresi
Lens solüsyonu ne kadar kaliteli olursa olsun, kirli bir lens kabı tüm hijyen zincirini kırar. Lens kabının içi zamanla biyofilm (bakterilerin oluşturduğu ince, yapışkan tabaka) ile kaplanır. Bu tabaka gözle görülmez ancak bakterilerin solüsyona direnç kazanmasını sağlar.
Lensler gözdeyken, lens kabındaki eski solüsyon dökülmeli ve kap taze solüsyonla durulanmalıdır. Ardından kap, temiz bir peçete üzerinde ters çevrilerek açık havada kurumaya bırakılmalıdır. Islak bırakılan kaplar mantar ve bakteri üremesi için ideal ortam yaratır. Amerikan Optometri Birliği standartlarına göre, lens kapları en az 3 ayda bir yenisiyle değiştirilmelidir. Bakım setlerinin içinden çıkan yeni kaplar, eski kabın atılması için iyi bir hatırlatıcıdır.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Kesin tanı ve tedavi için göz hekiminize danışın.